Wat betekent het woord exoskelet?
Exoskelet is een samenstelling van het Griekse exo, buiten, en skeletos, het woord waar ook skelet van afstamt. Een exoskelet is dus letterlijk een buitenskelet. Het tegenovergestelde is een endoskelet, een inwendig skelet zoals mensen, vissen, vogels en zoogdieren dat hebben.
U komt het woord ook tegen als exo skelet, exo-skelet of in het Engels exoskeleton. Het meervoud is exoskeletten.
Welke dieren hebben een exoskelet?
Een exoskelet komt in de natuur veel voor. De grootste groep zijn de geleedpotigen: insecten, spinnen, duizendpoten en kreeftachtigen. Ook veel weekdieren, zoals slakken en mosselen, hebben met hun schelp een vorm van uitwendig skelet.
| Diergroep | Voorbeelden | Materiaal van het exoskelet |
|---|---|---|
| Insecten | Kevers, mieren, cicaden | Chitine en eiwitten |
| Spinachtigen | Spinnen, schorpioenen | Chitine |
| Kreeftachtigen | Krabben, kreeften, garnalen | Chitine versterkt met kalk |
| Weekdieren | Slakken, mosselen, oesters | Kalk (schelp) |
Waarom vervellen insecten en krabben?
Een hard exoskelet groeit niet mee. Daarom vervellen veel dieren met een exoskelet: ze maken een nieuw, zacht pantser aan onder het oude, kruipen uit de oude huid en laten het nieuwe pantser uitharden. Het achtergebleven, lege omhulsel heet een vervellingshuid. Bekende voorbeelden zijn de lege huidjes van cicaden op boomstammen of de vervellingen van krabben op het strand.
Weekdieren met een schelp vervellen niet. Zij bouwen hun schelp aan de rand steeds verder uit, zodat die meegroeit met het dier.
Wat zijn de voor- en nadelen van een exoskelet in de natuur?
- Bescherming tegen roofdieren, uitdroging en beschadiging.
- Stevige aanhechtingspunten voor spieren, wat kleine dieren veel kracht geeft.
- Nadeel: het pantser groeit niet mee, dus vervellen is nodig.
- Nadeel: tijdens en net na het vervellen is het dier kwetsbaar.
- Nadeel: een exoskelet wordt zwaar bij grote afmetingen, wat de lichaamsgrootte beperkt.
Van insect naar mens: het technische exoskelet
Het idee om mensen een uitwendige ondersteuning te geven, is direct van de natuur afgeleid. Net als bij een insect zit het frame aan de buitenkant van het lichaam en volgt het de gewrichten. Waar het pantser van een kever bescherming biedt, verdeelt een technisch exoskelet krachten, zodat spieren en gewrichten minder hoeven te doen.
De eerste technische exoskeletten werden in de vorige eeuw ontwikkeld voor militaire en medische toepassingen. Pas de laatste jaren zijn er lichte, betaalbare exoskeletten voor gewoon werk: in de bouw, logistiek, zorg en industrie. Daarbij gaat het niet om superkracht, maar om het voorkomen van rug-, schouder- en knieklachten.
Welke soorten exoskeletten voor mensen zijn er?
- Passieve exoskeletten met veren of elastiek, zoals de IX BACK AIR en IX SHOULDER AIR.
- Actieve exoskeletten met motor en accu, zoals de IX BACK VOLTON.
- Soft exoskeletten van textiel, zoals de CX SOFT BACK en CX SOFT KNEE.
- Medische exoskeletten voor lopen en revalidatie.
- Consumentenexoskeletten voor wandelen, zoals de Hypershell.



