Hoe vergelijkt u exoskeletten?
Een exoskelet vergelijken is iets anders dan gereedschap vergelijken op vermogen of prijs. Een exoskelet zit op het lichaam van uw medewerker, dus pasvorm, bewegingsvrijheid en acceptatie wegen minstens zo zwaar als technische specificaties. In de praktijk zien wij dat een model met mindere specificaties op papier soms beter scoort, simpelweg omdat het de hele dag gedragen wordt.
Begin daarom bij de taak: welke houding wordt hoe lang en hoe vaak aangenomen? Pas daarna kijkt u naar merken en modellen. Wat een exoskelet precies is en hoe het werkt, leest u in onze basisuitleg.
Een tweede valkuil is vergelijken op basis van filmpjes of beurzen. Een demonstratie van tien minuten laat zien hoe een exoskelet werkt, maar niet hoe het voelt na vier uur in een warme hal of op een steiger. De meest betrouwbare vergelijking is daarom altijd een test met uw eigen medewerkers, tijdens hun eigen werk, met meerdere modellen naast elkaar.
Welke vergelijkingscriteria zijn het belangrijkst?
Deze criteria gebruiken wij zelf bij elk advies. Ze zijn merkonafhankelijk en helpen u om offertes eerlijk naast elkaar te leggen.
Geef elk criterium een gewicht dat past bij uw situatie. Op een bouwplaats met wisselende taken weegt bewegingsvrijheid zwaarder dan maximale ondersteuning. In een magazijn met uren hetzelfde tilwerk is het andersom. Een eenvoudige score per criterium, door medewerkers en leidinggevende samen ingevuld, maakt de keuze transparant en voorkomt dat alleen de prijs of het merk de doorslag geeft.
| Criterium | Waar u op let | Waarom het telt |
|---|---|---|
| Lichaamszone | Rug, schouders, nek, knie, pols of armen | Een schouderexoskelet helpt niet bij tillen vanaf de grond, en andersom |
| Type | Actief (motor), passief (veren), soft (textiel) | Bepaalt ondersteuning, gewicht, prijs en onderhoud |
| Taak en houding | Bovenhands, bukken, tillen, knielen, dragen | Ontlasting werkt alleen in de houding waarvoor het is ontworpen |
| Draagcomfort | Gewicht, warmte, instelbaarheid, bewegingsvrijheid | Bepaalt of het exoskelet na een week nog gedragen wordt |
| Omgeving | Stof, vocht, hitte, laswerk, krappe ruimtes | Niet elk materiaal is geschikt voor elke werkplek |
| Dienstverlening | Testen, passen, training, nazorg, vervanging | Een exoskelet zonder begeleiding belandt vaak in de kast |
Exoskelet merken vergelijken: overzicht
Onderstaande tabel zet bekende merken en modellen neutraal naast elkaar, op basis van informatie van de fabrikanten op het moment van schrijven. Specificaties en prijzen wijzigen; voor merken die PRE-TEC niet levert geldt prijs op aanvraag bij de fabrikant of dealer.
| Merk / model | Type | Zone | Typische inzet | Via PRE-TEC |
|---|---|---|---|---|
| Festool ExoActive | Actief (motor) | Armen en schouders | Bovenhands werk in bouw en afbouw; ontwikkeld met German Bionic | Nee, via fabrikant of dealer |
| Hilti EXO-O1 | Passief | Schouders | Bovenhands installatie- en boorwerk; ontwikkeld met Ottobock | Nee, via fabrikant of dealer |
| Ottobock Paexo | Passief | Schouders, rug, nek (diverse modellen) | Industrie, montage, logistiek | Advies via PRE-TEC als vertegenwoordiger |
| Skelex 360-XFR | Passief | Schouders en armen | Bovenhands werk; Nederlands merk uit Rotterdam | Nee, via fabrikant of dealer |
| Knauf | Volgens Knauf gericht op afbouw | Schouders en armen | Stukadoor- en plafondwerk | Nee, specificaties bij Knauf of dealer |
| Hypershell | Actief (motor) | Heup en benen | Wandelen en hiken, consumentgericht | Nee, niet bedoeld voor industrieel tillen |
| SuitX IX-serie | Passief en actief | Rug en schouders | IX SHOULDER AIR, IX BACK AIR, IX BACK VOLTON | Ja |
| Darwing Back | Passief | Rug | Ouderenzorg en logistiek | Ja |
| Hunic SoftExo Carry | Soft | Armen, tillen en dragen | Sjouwen, laden en lossen | Ja |
Een merk is geen keuzecriterium op zich. Twee schouderexoskeletten van verschillende merken lijken op papier op elkaar, maar kunnen in pasvorm en ondersteuningsprofiel duidelijk verschillen. Laat medewerkers daarom altijd zelf vergelijken.
Actief, passief of soft: welk type exoskelet past?
Het type bepaalt grotendeels hoeveel ondersteuning u krijgt en wat u ervoor inlevert aan gewicht, prijs en onderhoud. Volgens studies en fabrikanten kan een exoskelet de piekbelasting op rug of schouders indicatief met circa 30 tot 50 procent verlagen, afhankelijk van taak en type.
- Actief: motor en accu nemen kracht actief over. Geschikt voor zwaar, herhaald werk, maar zwaarder, duurder en afhankelijk van een accu. Voorbeeld: IX BACK VOLTON met tot 17 kg ondersteuning.
- Passief: veren of elastische elementen slaan energie op en geven die terug. Licht, zonder accu en een hele dienst te dragen. Voorbeelden: IX SHOULDER AIR (2,4 kg) en IX BACK AIR (minder dan 3 kg).
- Soft: textiel en elastiek zonder hard frame. Minder ondersteuning, maar zeer comfortabel en onopvallend bij wisselende taken. Voorbeelden: CX SOFT BACK en CX SOFT KNEE.
Kies niet automatisch voor het type met de meeste ondersteuning. Meer ondersteuning betekent meestal ook meer gewicht en minder bewegingsvrijheid. Voor taken met veel afwisseling scoort een lichter type in de praktijk vaak beter, juist omdat het de hele dag aan blijft.
Welk exoskelet voor welke taak?
Als vuistregel koppelen wij de taak aan een zone en een type. Dat geeft een eerste selectie, die u daarna in de praktijk test.
Combineren medewerkers meerdere taken op een dag, kies dan het exoskelet voor de taak met de hoogste belasting, of overweeg twee lichte oplossingen die samen te dragen zijn.
| Taak | Zone | Meest gekozen type | Voorbeelden |
|---|---|---|---|
| Plafondmontage, boren boven het hoofd | Schouders | Passief of actief | IX SHOULDER AIR, Paexo Shoulder, Hilti EXO-O1, Festool ExoActive |
| Herhaald tillen van dozen of zakken | Rug | Actief of passief | IX BACK VOLTON, IX BACK AIR |
| Langdurig voorovergebogen werken | Rug | Passief of soft | IX BACK AIR, Darwing Back, CX SOFT BACK |
| Knielen en hurken | Knie | Soft | CX SOFT KNEE |
| Lang omhoog kijken | Nek | Soft | CX EASY NECK |
| Sjouwen en dragen | Armen | Soft | Hunic SoftExo Carry |
Hoe kiest u in 6 stappen het juiste exoskelet?
- 1Breng de belasting in kaart vanuit uw RI&E: welke taken, hoe lang, hoe vaak en bij welke medewerkers.
- 2Kijk eerst naar maatregelen aan de bron en collectieve maatregelen. Een exoskelet is volgens de arbeidshygiënische strategie een individuele maatregel en komt daarna.
- 3Maak een shortlist van twee tot drie modellen op basis van zone, type en omgeving.
- 4Laat medewerkers de modellen testen tijdens hun eigen werk, bij voorkeur op een testdag met 3 tot 8 deelnemers.
- 5Meet het effect objectief, bijvoorbeeld met bewegingssensoren, en vraag medewerkers naar comfort en acceptatie.
- 6Kies het model dat zowel in de meting als bij de dragers het beste scoort, en regel training en nazorg.
Op testdagen merken wij dat medewerkers vaak een duidelijke voorkeur hebben die niet altijd overeenkomt met wat het management verwachtte. Laat die stem meewegen: draagbereidheid is de belangrijkste succesfactor.
Waar let u op bij offertes van verschillende aanbieders?
Prijzen van exoskeletten zijn lastig te vergelijken, omdat de ene offerte alleen het product bevat en de andere ook passen, training en nazorg. Vraag daarom bij elke aanbieder dezelfde onderdelen uit:
- Is een test op uw eigen werkvloer mogelijk, en tegen welke kosten?
- Wordt het exoskelet per medewerker afgesteld, en wie doet dat?
- Hoe ziet de training eruit en voor hoeveel medewerkers?
- Wat zijn de afspraken over onderhoud, reparatie en vervanging?
- Kunt u langer proefdraaien voor de aankoop, en kunt u een model inruilen als taken veranderen?
- Is er ondersteuning bij het meten van het effect?
Vraag ook naar levertijden en de beschikbaarheid van maten. Een exoskelet dat in de juiste maat pas over maanden leverbaar is, helpt uw medewerkers nu niet.
Zijn consumentenexoskeletten geschikt voor werk?
Steeds vaker komen consumentgerichte exoskeletten in het nieuws, zoals de Hypershell voor wandelen en hiken. Volgens de fabrikant ondersteunen zulke modellen de heup en benen bij lopen en klimmen. Ze zijn niet ontworpen voor industrieel tilwerk of langdurig werk in zware omstandigheden, en vallen daarmee buiten de scope van een zakelijke vergelijking voor de werkvloer.
Voor werk raden wij aan een exoskelet te kiezen dat specifiek voor arbeidstaken is ontwikkeld en waarvoor training, onderhoud en vervanging geregeld zijn.
Zoekt u ondersteuning voor de benen bij werk, bijvoorbeeld bij knielen en hurken, dan zijn er soft knie-exoskeletten die daarvoor wel zijn ontworpen. Zij ondersteunen het buigen en strekken van de knie en laten de drager vrij lopen en bewegen.
Hoe meet u of een exoskelet echt werkt?
Specificaties van fabrikanten zijn gemeten onder bepaalde omstandigheden. Of een exoskelet in uw situatie hetzelfde effect heeft, hangt af van de taak, de werkhoogte, de tilfrequentie en de medewerker zelf. Wie exoskeletten serieus vergelijkt, meet daarom het effect op de eigen werkvloer, en legt de uitkomsten vast als onderbouwing in de RI&E en het plan van aanpak.
Dat kan op twee manieren, die elkaar aanvullen. Objectief, met bewegingssensoren die rompbuiging, armheffing en de duur van belastende houdingen vastleggen, met en zonder exoskelet. En subjectief, door dragers na een testperiode te vragen naar ervaren belasting, vermoeidheid, comfort en bereidheid om het exoskelet te blijven dragen. De combinatie geeft een eerlijk beeld en een sterke onderbouwing richting directie of inkoop.
Hoe helpt PRE-TEC bij het vergelijken?
PRE-TEC werkt sinds 2019 met exoskeletten en levert zakelijk in Nederland en België. Wij zijn ook vertegenwoordiger van Ottobock Industrial. We hebben meer dan 350 bedrijven geholpen en ruim 1.000 medewerkers getraind. Daardoor kunnen we meerdere typen en merken naast elkaar laten testen en adviseren we op basis van uw taak, niet op basis van één merk.
Past een model dat wij niet leveren beter bij uw situatie, dan zeggen wij dat eerlijk.
Na de keuze stopt het niet. Wij stellen elk exoskelet af per medewerker, trainen de dragers en spreken nazorg af, zodat de exoskeletten ook na maanden nog gedragen worden. Veranderen de taken, dan kunt u met Trade-In overstappen op een model dat beter past.
Verder met dit onderwerp





