Naar de inhoud
PRE-TEC exoskeletten

Gids · Benen en knieën

Exoskelet voor benen en knieën (exoskeleton legs) bij knielen en hurken

Stratenmakers, vloerleggers en installateurs werken een groot deel van de dag op hun knieën of in hurkzit. Een exoskelet voor de benen, internationaal ook wel exoskeleton legs genoemd, kan dat werk lichter maken, mits u het juiste type kiest. PRE-TEC levert uitsluitend aan bedrijven en organisaties.

Portretfoto van Joost GeuzendamGeschreven doorJoost Geuzendam
Gepubliceerd
Laatst bijgewerkt
Leestijd
9 minuten
CX Soft Knee kniebrace gedragen over een werkbroek
Knie-ondersteuning bij hurken en knielen.

In het kort

Een exoskelet voor benen en knieën ondersteunt de knie bij knielen, hurken en weer opstaan. Voor werk zoals bestraten, vloeren leggen en installatiewerk is een soft knie-exoskelet, zoals de CX SOFT KNEE, meestal het meest geschikt: licht, flexibel en zonder hard frame. Actieve beenexoskeletten zoals de Hypershell zijn consumentgericht en bedoeld voor wandelen, niet voor knielend werk of industrieel tillen.

meest gekozen type voor knielend en hurkend werk
Softmeest gekozen type voor knielend en hurkend werk
knielen, hurken en opstaan als kernbelasting
3 takenknielen, hurken en opstaan als kernbelasting
indicatieve startprijs soft exoskelet, excl. btw
€ 300+indicatieve startprijs soft exoskelet, excl. btw
voor een eerste test op uw locatie
€ 0voor een eerste test op uw locatie

Wat doet een exoskelet voor benen en knieën?

Een exoskelet voor de benen ondersteunt de spieren en gewrichten van het onderlichaam tijdens fysiek werk. Bij werk dicht bij de grond gaat het vooral om de knie: bij knielen, diep hurken en het telkens weer opstaan worden de kniegewrichten en de bovenbeenspieren zwaar belast. Een knie-exoskelet verdeelt die belasting en helpt bij het opkomen uit hurkzit.

Er bestaan verschillende uitvoeringen. Soft knie-exoskeletten zijn gemaakt van textiel en elastische elementen die bij het buigen energie opslaan en bij het strekken teruggeven. Daarnaast zijn er constructies met een frame en, vooral in de consumentenmarkt, actieve modellen met een motor bij heup of knie. Hoe exoskeletten in het algemeen werken, leest u in onze basisuitleg.

Vergeleken met exoskeletten voor rug en schouders is het aanbod voor de knieën op het moment van schrijven kleiner. Dat komt deels doordat knielend werk lastig te ondersteunen is zonder de bewegingsvrijheid te beperken: een stratenmaker wisselt voortdurend tussen knielen, kruipen, opstaan en lopen. Een goed knie-exoskelet voor werk moet al die bewegingen toelaten en alleen ondersteunen waar dat nodig is.

Voor welk werk is een knie-exoskelet bedoeld?

Een knie-exoskelet is zinvol bij taken waarbij medewerkers lang of herhaald knielen, hurken en opstaan. In de praktijk zien wij dat vooral terug in de volgende beroepen, waar een groot deel van de werkdag op of vlak boven de grond plaatsvindt en waar ervaren vakmensen vaak al jaren met dit werk bezig zijn:

  • Stratenmakers en tegelzetters: bestraten, stenen leggen en voegen, vaak urenlang op de knieën.
  • Vloerleggers: tapijt, pvc, laminaat en parket leggen, en egaliseren.
  • Installateurs en monteurs: werken aan leidingen, kasten en aansluitingen dicht bij de vloer.
  • Afbouw en onderhoud: plinten, kitwerk en schilderwerk op lage hoogte.
  • Agrarisch werk: oogsten, planten en werk in de stal op lage hoogte.

Waarom is knielen en hurken zo belastend?

Bij diep buigen van de knie neemt de druk op het kniegewricht flink toe, en bij het opstaan moeten de bovenbeenspieren het hele lichaamsgewicht omhoog brengen. Wie dat honderden keren per dag doet, belast knieën en spieren langdurig. Het Arboportaal noemt knielen en hurken als vormen van ongunstige werkhoudingen die bij langdurig of herhaald voorkomen tot klachten kunnen leiden.

Werkgevers zijn volgens de Arbowet en het Arbobesluit, hoofdstuk 5, verplicht om fysieke belasting te beoordelen in de RI&E en waar mogelijk te verminderen. In de bouw en infra besteedt Volandis daar veel aandacht aan, onder meer met voorlichting en praktische informatie over werk op de knieën.

Heeft een medewerker al knieklachten, dan is een exoskelet geen behandeling. Overleg eerst met de bedrijfsarts of een fysiotherapeut voordat u een knie-exoskelet inzet.

Welk exoskelet voor knieën past bij uw werk?

Niet elk beenexoskelet is geschikt voor werk op de knieën. Onderstaande tabel geeft een indicatief overzicht van de opties. Het onderscheid zit vooral in de vraag of de oplossing de druk op de knie dempt, het buigen en strekken ondersteunt, of het lopen makkelijker maakt. Voor stratenmakers en vloerleggers is vooral de tweede functie van belang.

OplossingWerkingGeschikt voorMinder geschikt voor
Soft knie-exoskelet (zoals CX SOFT KNEE)Vormvast schuimrubber ondersteunt de knie in kniel- en hurkhoudingKnielen, hurkend zitten, wisselende takenZware tilbelasting via de benen
KniebeschermersDempen druk op de knieschijfDruk op de knie bij knielenOndersteuning bij hurken en opstaan
Draagbare zitondersteuningFrame waarop u kort kunt leunen of zittenLangdurig staan of half zittenDiep knielen, veel lopen
Actief beenexoskelet (consumentgericht, zoals Hypershell)Motor bij heup ondersteunt lopen en klimmenWandelen en hikenKnielend werk en industrieel tillen

Een knie-exoskelet en kniebeschermers sluiten elkaar niet uit. In de praktijk zien wij dat veel stratenmakers en vloerleggers beide combineren: de beschermer voor de druk, het exoskelet voor de ondersteuning in hurk- en kniezit.

CX SOFT KNEE: soft exoskelet voor de knie

De CX SOFT KNEE is een zachte, flexibele knieondersteuning voor knielend en hurkend werk. Hij ondersteunt de knie bij het zitten in hurk- of kniehouding, zonder hard frame. Bij het opstaan helpt hij niet. Het schuimrubber onthoudt zijn vorm, waardoor hij ook bij veelvuldig gebruik minimaal 2 jaar zijn eigenschappen behoudt, in tegenstelling tot andere eenvoudige modellen op de markt. Daardoor kan de drager vrij bewegen, lopen en traplopen, wat belangrijk is bij werk waarbij u steeds wisselt tussen knielen en verplaatsen.

De CX SOFT KNEE past bij bestraten en tegelwerk, vloeren leggen en installatiewerk, en bij agrarische taken dicht bij de grond. Als soft exoskelet valt hij in de indicatieve prijsklasse van circa € 300 tot € 1.500 exclusief btw.

Omdat er geen hard frame is, draagt de CX SOFT KNEE prettig onder of over werkkleding en zit hij niet in de weg bij het instappen in een bus of het lopen over een bouwplaats. Medewerkers kunnen hem bovendien snel aan- en uittrekken, wat handig is als knielend werk wordt afgewisseld met andere taken. Net als bij elk exoskelet is een goede maat en afstelling per medewerker belangrijk voor het effect.

  • Type: soft, met vormvast schuimrubber.
  • Zone: knie.
  • Inzet: knielen en hurkend zitten (niet bij het opstaan).
  • Sectoren: infra en stratenmakers, bouw, agrarisch.

Zijn Hypershell en andere beenexoskeletten geschikt voor werk?

Actieve beenexoskeletten zoals de Hypershell krijgen veel aandacht. Volgens de fabrikant is de Hypershell een consumentgericht actief exoskelet dat heup en benen ondersteunt bij wandelen, hiken en klimmen. Het is daarmee ontworpen voor lopen over afstand, niet voor langdurig knielen, hurken of industrieel tilwerk.

Voor zakelijk gebruik is het belangrijk dat een exoskelet is ontwikkeld voor de specifieke werkhouding, en dat passen, training, onderhoud en vervanging geregeld zijn. Wie veel loopt op het werk, bijvoorbeeld in grote magazijnen, kan zich afvragen of een consumentenmodel helpt. Wij adviseren dan eerst te kijken waar de belasting werkelijk zit: vaak is dat niet het lopen, maar het tillen of bukken tussendoor.

Wat als ook de rug wordt belast bij werk op de grond?

Bij stratenmakers en vloerleggers zit de belasting zelden alleen in de knieën. Tussen het knielen door wordt ook veel gebukt, getild en gesjouwd met stenen, tegels, emmers en rollen. Dan is een combinatie soms verstandiger, bijvoorbeeld een knie-exoskelet met een passief rugexoskelet als de IX BACK AIR, of een soft rugondersteuning als de CX SOFT BACK.

De IX BACK AIR weegt minder dan 3 kg, werkt zonder accu en ontlast volgens de specificaties tot 15 kg bij bukken en tillen. Dat maakt hem geschikt voor lange dagen buiten, waar opladen lastig is. Een soft rugondersteuning is nog lichter en minder zichtbaar, maar geeft ook minder ondersteuning. Welke combinatie het best werkt, hangt af van de verhouding tussen knielen, bukken en tillen in het werk van uw ploeg.

Werkt u buiten in de zomer, denk dan ook aan warmte. Lichte, ademende oplossingen worden in de praktijk beter gedragen dan zware constructies. Plan een test daarom bij voorkeur op een representatieve werkdag, zodat medewerkers ook ervaren hoe een combinatie aanvoelt na een paar uur werken.

Welke maatregelen helpen eerst bij knielend werk?

Volgens de arbeidshygiënische strategie pakt u fysieke belasting eerst aan bij de bron, daarna met collectieve maatregelen en pas daarna met individuele maatregelen zoals een exoskelet. Dat is niet alleen een wettelijke volgorde, maar ook praktisch verstandig: een maatregel aan de bron helpt de hele ploeg tegelijk en hangt niet af van de vraag of iemand zijn exoskelet heeft aangetrokken. Voor werk op de knieën betekent dat concreet:

  • Mechaniseren waar het kan, zoals machinaal bestraten of het gebruik van legmachines en vacuümtillers voor zware stenen en tegels.
  • Gereedschap met verlengde stelen, zodat bepaalde handelingen staand kunnen worden uitgevoerd.
  • Materiaal op werkhoogte aanvoeren, zodat minder vaak vanaf de grond gepakt hoeft te worden.
  • Taakroulatie en pauzes, zodat niet één medewerker de hele dag knielt.
  • Kniebeschermers of knielmatten tegen de druk op de knieschijf.

Blijft er na deze maatregelen veel knielend en hurkend werk over, en dat is bij stratenmakers en vloerleggers vaak het geval, dan is een knie-exoskelet een logische aanvulling.

Hoe voert u een knie-exoskelet in?

  1. 1Breng in kaart welke taken knielend of hurkend worden uitgevoerd, hoe lang per dag en door wie, bij voorkeur vanuit uw RI&E.
  2. 2Kijk eerst naar bronmaatregelen, zoals machinaal straten, werken op hoogte met verhoogde werkbanken of taakroulatie. Een exoskelet is een individuele maatregel en komt daarna.
  3. 3Laat medewerkers een knie-exoskelet testen tijdens hun eigen werk, bijvoorbeeld op een testdag met 3 tot 8 deelnemers.
  4. 4Stel het exoskelet per medewerker af en geef een korte training in gebruik en werkhouding.
  5. 5Bouw het gebruik geleidelijk op en evalueer na enkele weken comfort en ervaren belasting.
  6. 6Regel nazorg, zodat versleten onderdelen tijdig vervangen worden.

Op testdagen bij stratenmakers merken wij dat medewerkers vooral het langdurig zitten in hurk- of kniehouding als verlichting ervaren. Laat ze daarom tijdens de test bewust het hele werkritme doorlopen, niet alleen een paar keer knielen.

Waarom PRE-TEC voor een exoskelet voor knieën?

PRE-TEC werkt sinds 2019 met exoskeletten en levert uitsluitend zakelijk in Nederland en België, vanuit Nijverdal. We hebben meer dan 350 bedrijven geholpen en ruim 1.000 medewerkers getraind, onder meer in de bouw, infra en agrarische sector. We adviseren op basis van de taak en laten u meerdere oplossingen naast elkaar testen, zodat u niet investeert in een model dat in de kast belandt.

Wij komen naar uw project of werkplaats, laten medewerkers de CX SOFT KNEE en eventueel een rugexoskelet dragen tijdens hun eigen werk, en bespreken daarna eerlijk of en welke oplossing past. Wilt u langer proberen, dan kan dat met het Experience Pakket: vier weken werken met twee tot drie exoskeletten, voordat u besluit tot aanschaf.

Bronnen

  1. 1.Arboportaal – Fysieke belasting
  2. 2.Arbobesluit, hoofdstuk 5 fysieke belasting
  3. 3.Volandis – arbo in de bouw en infra

FAQ

Vragen over exoskelet benen

Korte antwoorden voor werkgevers, preventiemedewerkers en HR.

Ja. Er zijn knie-exoskeletten die de knie ondersteunen bij knielen en hurkend zitten. Voor werk is een soft knie-exoskelet, zoals de CX SOFT KNEE, vaak het meest praktisch: het is licht, flexibel en zonder hard frame, zodat u ook kunt lopen en traplopen. Het is bedoeld voor beroepen als stratenmaker, vloerlegger en installateur.

Nee. Kniebeschermers dempen de druk op de knieschijf als u op een harde ondergrond knielt. Een knie-exoskelet ondersteunt het buigen en strekken van de knie, vooral bij hurken en weer opstaan. Beide hebben een eigen functie en worden in de praktijk vaak gecombineerd door stratenmakers en vloerleggers.

Volgens de fabrikant is de Hypershell een consumentgericht actief exoskelet voor heup en benen, ontworpen voor wandelen, hiken en klimmen. Het is niet ontwikkeld voor langdurig knielen, hurken of industrieel tillen. Voor stratenmakers ligt een soft knie-exoskelet, eventueel gecombineerd met kniebeschermers en een rugexoskelet, meer voor de hand.

Een soft knie-exoskelet valt indicatief in de prijsklasse van circa € 300 tot € 1.500 per stuk, exclusief btw. De exacte prijs hangt af van het model, het aantal stuks en of training en nazorg zijn inbegrepen. PRE-TEC levert alleen zakelijk en biedt een test op locatie, zodat u eerst ervaart of het werkt.

Een knie-exoskelet is geen medisch hulpmiddel en geen behandeling. Het kan de belasting bij knielen en hurken verminderen en zo bijdragen aan het voorkomen van klachten. Heeft een medewerker al knieklachten, overleg dan eerst met de bedrijfsarts of een fysiotherapeut of en hoe een exoskelet verantwoord kan worden ingezet.

Ja, dat kan en het is bij werk op de grond vaak zinvol. Stratenmakers en vloerleggers knielen niet alleen, maar bukken en tillen ook veel. Een soft knie-exoskelet kan dan samengaan met een passief rugexoskelet of soft rugondersteuning. Test de combinatie wel in de praktijk, zodat u zeker weet dat beide comfortabel samen te dragen zijn.

Knielend werk lichter maken

Een knie-exoskelet testen met uw ploeg?

Wij komen langs op uw project, zodat stratenmakers of vloerleggers zelf ervaren wat een knie-exoskelet doet.